Informatief

Het gebruik van water in onze hobby (informatie uit 2003)

Home

Actualiteit
Regioarchief
Agenda
Bestuur
Verslagen
Informatief
Sponsors
Aviornis Nederland
Reacties

E-mail:
Aviornis regio Fryslân
Laatste wijzigingen:
07-08-2012

Aan het woord de heer Jos Strooper, bestuurslid van regio Holland en beroepsmatig bezig met watertechniek voor bedrijf en tuin.

Op bijeenkomsten van “Aviornis” en gesprekken met leden is mij gebleken dat er over water op veel verschillende manieren wordt gedacht en mee wordt omgesprongen. Dit is sterk regio gebonden en hangt in nog sterkere mate af van de locatie en natuurlijk niet op de laatste plaats van de beschikbare middelen. Ik heb de indruk dat zonder of geringe kosten en door luttele ingrepen de kwaliteit van de waterhuishouding zorgvuldiger en beter kan.
Water is tenslotte een belangrijk medium voor onze dieren.

Doordat ik beroepsmatig veel jaren intensief betrokken ben geweest bij de waterhuishouding in de tuinbouw maar ook bij privé en hobby tuinen zal ik proberen bruikbare tips aan te reiken die niet alleen kostenverlagend zouden kunnen werken maar ook netter en daardoor minder irritatie geven, denk alleen maar aan de gevolgen van vorst.
Te beginnen met water, daarin onderscheiden zich vier soorten t.w.

a) Sloot water,
b) Bron water,
c) Leiding water,
d) Hemelwater.

Slootwater is de laatste jaren kwalitatief veel beter geworden door de strengere regelgeving van de waterkwaliteitsbeheerder. Maar niet iedereen in het landelijk gebied is aangesloten op het rioolsysteem zodat er plaatselijk toch nog in meer of meerdere mate “vervuiling” kan zijn. Iedereen weet wel wat er in zijn of haar gebied gebeurt met betrekking tot dat sloot water maar over het algemeen is het van voldoende goede kwaliteit.
Daardoor is het bepalen van het aanzuigpunt belangrijk, doe dit nooit op een z.g.”dood” stuk waar het water lange tijd stilstaat vanwege geen doorstroming! Groot nadeel kan de organische vervuiling zijn maar daar zijn gelukkig goede oplossingen voor te bedenken.Waar we niets tegen kunnen doen is de wisselende samenstelling. Uiteindelijk zit er altijd een risico in sloot water omdat nooit bekend is wat er van de ene op andere dag in kan zitten en dat is meestal niet te zien!

Bronwater is sterk regio afhankelijk en dan nog kan het per enige honderden meters verschillend zijn. Het grote voordeel van bronwater is de altijd zelfde samenstelling en temperatuur (ideaal voor het ijsvrij houden van vijvers)
Daarnaast is het vrij van organische vervuiling. Nadelig kan de samenstelling zijn van de in het water opgeloste stoffen zoals zouten, ijzer en kalk. Zout en kalk vallen meestal nog wel mee maar ijzer kan in sommige gevallen erg lastig zijn en zeer vervuilende en vervelende gevolgen hebben. Een vrij eenvoudige manier om te ontijzeren is het water te beluchten. Indien alle watermoleculen in aanraking komen met zuurstof zal het aanwezige ijzer gaan oxideren en zal zich gaan scheiden van water. Aangezien ijzer zwaarder is dan water zal het zinken. Met behulp van een fijne sproeikop (nevel) of het creëren van een zeer dunne waterspiegel (filmlaag) in een aparte, kleine, overloopvijver is dit haalbaar en kan ook esthetisch best aardig zijn. We hebben uiteindelijk maar een heel kleine hoeveelheid nodig, 1 ltr.per min. geeft per etmaal al bijna 1500 ltr!!!!!!!!
Afhankelijk van de afmetingen van de vijver, ijzergehalte en de hoeveelheid te gebruiken water zal bij tijd en wijle het ijzer van de bodem moeten worden verwijderd. Het ontdoen van kalk en zouten is uiteraard ook mogelijk maar niet alleen de kosten gepaard met aanschaf van apparatuur zijn hoog maar ook de vaste kosten van onderhoud, afschrijving e.d. zijn behoorlijk hoog.

Het grote voordeel van “leidingwater” is het gemak. Je draait de kraan maar open en “het” is er! De kosten per m3 en de samenstelling zijn de nadelen. Gelukkig is de laatste jaren door de waterleiding bedrijven de hardheid naar beneden gehaald (kalk) maar zouten zitten er nog altijd in voldoende mate in. In hoeverre dit echter een nadeel is vraag ik mij af, ofschoon het wel witte uitslag kan geven.

Van alle soorten water is hemelwater kwalitatief verreweg de beste! Er zit eigenlijk niets in en degene die de uitdrukking “zure regen” ooit heeft gelanceerd moet maar eens naar Noord Holland komen want daar is de pH (zuurgraad) soms boven de 10.Het zal u bekend zijn dat een pH van 7 neutraal is, daaronder zuur en daarboven alkalisch of basisch! Hoe het overigens in het Botlek gebied of in de omgeving van de hoogovens is, is mij niet bekend dus heb ik daar gemakshalve geen oordeel over! Nadeel is natuurlijk hoe je het hemelwater kan gebruiken. Op jaarbasis komt er van een dak van 100 m2 ongeveer 90.000 ltr. Gelukkig regent het in Nederland niet alle dagen maar daar zit nu juist wel het probleem. Het water moet in de regen periode worden opgeslagen voor de droge periode.
Ondanks het feit dat het regenpatroon nooit het zelfde is kunnen we er van uitgaan dat in het eerste half jaar ong. 25 % en het tweede half jaar dus de resterende 75 % valt. Hier kan je eindeloos berekeningen op los laten m.b.t. de inhoud van de voorraad tank maar in samenhang met het suppleren van b.v. leidingwater en het genoegen nemen met het laten overlopen van de overschotten zijn er misschien haalbare opties mogelijk vooral als men in het bezit is van grote daken ( of van de buren). Bijkomend voordeel is dat er daadwerkelijk wordt bijgedragen aan het oplossen van de problemen rond wateroverlast in het algemeen.

N.B. In zijn algemeenheid, dus dat geld voor alle soorten water, kan het gevaarlijk zijn om buizen of slangen die vol met water blijven staan, bloot te stellen aan het daglicht. Bijna alle buizen en slangen laten licht door en door de instraling van de zon kan de temperatuur dermate hoog oplopen dat er een aangename leefomstandigheid voor bacteriën kan ontstaan die voor onze dieren kwalijke gevolgen kan hebben.Dit geld uiteraard ook voor verbindingsbuizen tussen verschillende vijvers als overloop of vulsysteem!!!!

Ik denk dat iedere watervogelliefhebber wel te maken heeft met èèn of meerdere pompen. Voor ons doel onderscheiden we gemakshalve drie soorten pompen:

A) centrifugaalpompen
B) dompelpompen
C) onderwaterpompen

Centrifugaalpompen zijn bovengrondse pompen die meestal worden aangedreven door een z.g.lichtnetmotor (220 Volt). Boven de 1,5 – 2 Pk worden ze aangedreven door een krachtstroommotor (380/660 Volt. Uiteraard kunnen ze ook aangedreven worden door een verbrandings motor.
Er zijn twee soorten pompen t.w. zelfaanzuigend en niet-zelfaanzuigend.
Zelfaanzuigend betekend dat deze pompen beter lucht kunnen verpompen en daardoor uitermate geschikt zijn voor bronnen met gas.
Maar indien de zuigkant van een n.z.a. pomp goed luchtdicht is en de zuigbuis of slang en het pomphuis volledig gevuld zijn met water heeft dit hetzelfde effect al een z.a. pomp met het voordeel dat een n.z.a. pomp meer rendement heeft.
Dan zijn er in deze twee uitvoeringen weer twee modellen n.l. hoge druk en lage druk.
Indien er een pomp nodig is om te beregenen, een hoge fontein of een behoorlijke hoeveelheid water door een lange en relatief dunne buis of slang te verpompen (veel weerstand) vereist dit een z.g. hogedrukpomp.
Als er veel water met een klein hoogte verschil en door een ruime buis of slang moet worden verpompt kan dit gedaan worden met een lagedrukpomp.

Deze kenmerken worden als het goed is op de pomp aangegeven als voorbeeld bij een hogedrukpomp;

- 10 ltr/minuut bij 45 mtr. Waterkolom ( 4,5 bar)
- 30 ltr/minuut bij 30 mtr.Water kolom (3 bar)
- 55 ltr/minuut bij 15 mtr.Waterkolom (1,5 bar)

en bij een lagedrukpomp;
- 100 ltr/min. bij 10 mtr w.k.
- 200 ltr/min bij 6 mtr.w.k.
- 300 ltr/min bij 2 mtr w.k.

Nadeel van de centrifugaal pompen is dat ze erg vorstgevoelig zijn, last kunnen hebben van valse lucht en dat ze meestal niet erg geruisarm zijn. Dompelpomp zijn pompen die rechtstreeks, uiteraard waterdicht, verbonden zijn aan een elektromotor zodat deze in zijn geheel onderwater kunnen worden opgesteld. Ze zijn er in allerhande uitvoeringen zoals gietijzer, kunststof en roestvrijstalen met of zonder vlotterschakelaar en met verschillende capaciteiten. Aanbevelenswaardig is een uitvoering in RVS en met getrokken waaier wat wil zeggen dat zo’n pomp vrij grote, zachte delen kan verpompen tot een grote van 3,5 a 4 cm. diameter. Over het algemeen wordt er weinig garantie op dompelpompen gegeven omdat het voor de leverancier vaak moeilijk te achterhalen is wat de oorzaak is van een verbrande motor, de meest voorkomende storing!!!!
Het is daarom aanbevelenswaardig een pomp te kiezen met een relatief kleine capaciteit en deze continu laten draaien. Onder deze categorie vallen dan ook de onderwaterpompen van het merk “OASE”. Deze pompen onderscheiden zich door een lange levensduur (drie jaar fabrieksgarantie) en een hoog rendement.
Dit fabrikaat heeft ook een speciale pomp aangedreven door zonne-energie met panelen van het zelfde merk waar ikzelf al bijna 5 jaar probleemloos mee werk!!!!

Om nogmaals een voorbeeld te stellen;
Een “OASE”onderwaterpomp van ongeveer 40 liter per minuut met een vermogen van 75 Watt continu te gebruiken om een vijver of meerdere vijvers te vullen kost aan stroomverbruik: 75 X 24 is 1.8 kW per etmaal x 365 is 657 kW per jaar x 15 eurocent is nog geen 100 Euro per jaar!!! Dan heeft u de respectabele hoeveelheid van ruim twintig duizend m3 water verpompt!!!!!!

Ook kan het een overweging waard zijn om de vijver niet waterdicht te maken maar op deze manier de vijver continu vol te houden (grondsoort afhankelijk). Met betrekking tot de onderwaterpompen valt het volgende te melden; Dit model is alleen geschikt om in een bron te hangen op een diepte van 10 meter of meer, afhankelijk van de waterstand en de afzuiging in desbetreffende bron. De uitvoering is speciaal vanwege zijn afmetingen. De kleinste capaciteit is ongeveer 10 cm. diameter en heeft een lengte van ongeveer 1 meter. Het materiaal is meestal van RVS en ze zijn uiteraard in verscheidene capaciteiten leverbaar. Het grote voordeel is dat ze absoluut geruisloos, vorstvrij en uitermate betrouwbaar zijn (geen zuigkant) een hoog rendement en een lange levensduur hebben. Daar is de prijs dan ook meestal naar!! Als aanvulling op het onderwerp “bron” water wil ik nog wijzen op het volgende: Door de extreem warme en lange zomer loopt de watertemperatuur van de vijver dermate hoog op dat er gevaar kan ontstaan voor “Botulisme”.Vooral bij kleine, ondiepe vijvers is het risico groter. Als men beschikt over een bron is het aan te raden tijdig te gaan vullen of te gaan circuleren met dat water van ong. 10 graden. Een bron heeft dus meer voordelen als alleen maar het water in de winter ijsvrij te houden!!!

Verder wil ik u wijzen voor het maken van een vijver op de mogelijkheid gebruik te maken van seen plaatstalen silo. Deze bestaat uit losse platen van 90 cm hoog en met 2 stuks heeft u een diameter van klein 2 meter en bij 31 stuks platen een diameter van 27 meter en daar liggen per plaat alle vastgestelde maten tussen. (de diameter kan niet worden veranderd i.v.m. de kromming van de voorgebogen platen). De diepte is dus maximaal 90 cm maar door minder grond uit te graven kan zelf de diepte worden bepaalt. Om deze silo waterdicht te maken kan men gebruik maken van een prefab folie zak. Ook kan men de silo niet waterdicht maken maar continu het water op een bepaalt niveau houden doch is erg bodemsoort afhankelijk. Onnodig om te vermelden dat deze silo’s altijd rond zijn maar mooi rond is niet lelijk!!

Vaak is er veel discussie over de soorten bekleding die plegen gebruikt te worden. Van P.V.C.folie kan men stellen dat het de goedkoopste en meest kwetsbare is en vaak van korte levensduur, dat komt omdat er een weekmaker gebruikt moet worden bij het fabricage proces. Bij P.E. folie wordt geen weekmaker gebruikt en heeft daardoor dus een veel langere levensduur en is maar tussen de 10 - 30 % duurder. Nadeel is dat het niet geplakt kan worden. Bovenstaande materialen kunnen met een maximale breedte van 10 meter en een lengte van 25 meter van de rol worden gesneden. Bij grotere afmetingen kan het prefab worden gemaakt maar heeft dan een levertijd van 1 tot 2 weken.
Het grote voordeel van rubber folie is de sterkte en de grote rek van het materiaal waardoor erg gemakkelijk doorvoeren en obstakels gemaakt en genomen kunnen worden.
Het is mogelijk om exact aan te geven in welke afmetingen en vorm er gemaakt moet gaan worden met alle doorvoeren e.d. daarbij. Het is uiteraard verstandiger deze maten na gegraven te hebben op te geven maar als ieder zich consequent aan de maatvoering houdt is dit niet perse nodig.
De levensduur van rubber is volgens de fabrikant minimaal 25 jaar maar zolang is het nog niet in de praktijk in gebruik. Rubber kent n.l. geen verouderingsproces, denk maar aan autobanden waarvan het ruimen een probleem is. Nadeel is dat het ook niet gelijmd kan worden en een hogere prijs heeft als de andere folies.

Met mastiek of dakbedekking en beton heb ik persoonlijk geen ervaring maar wat mij het meest opvalt is het vele werk wat met dit materiaal gepaard gaat en de kosten zijn ook niet gering.

U kunt Jos Strooper bereiken:
Tel. (072) 572 54 10 of
Fax (072) 574 38 96
E–mail: j.strooper@planet.nl

<<<<<  terug naar Informatief

 
bovenkant pagina Iets nodig voor uw hobby? Kijk eens bij onze SPONSORS

J2-DC
© 2012 J2-DC